طرح پایش سلامت پرسنل سازمان نیروهای مسلح-ناجا-آجا-نهاجا

افتتاح طرح پایش سلامت پرسنل نیروهای مسلح در منزل

به همت سازمان بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح و مرکز خدمات تخصصی درمان در منزل دم جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی تهران از طرح پایش سلامت پرسنل سازمان نیروهای مسلح رونمایی شد. در این مراسم جناب آقای دکتر نوروزی ریاست محترم سازمان بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح، ضمن تاکید بر ضرورت اجرای طرح مذکور، از کلیه دست اندرکاران این طرح دعوت نمود تا در تحقق اهداف آن نهایت تلاش و مساعدت را بنمایند.

مصاحبه مدیرمرکز درمان در منزل دم با خبرگزاری ایسنا

آقای عمومی در گفتگو با خبرنگار ایسنا، ضمن معرفی مرکز خدمات تخصصی درمان در منزل دم اظهار کرد: این مرکز بیش از دو دهه است که در کلان شهر تهران کلیه خدمات کلینیک و پاراکلینیک را به صورت شبانه روزی ارائه می نماید. وی درباره پیشینه این مرکز گفت: ارائه خدمت از یک فضای کوچک با یک تیم دو تا سه نفره شروع شد.شروع فعالیت با ارائه محدود خدمات درمانی و مراقبتی در محل کار و منزل متقاضی بود، اولویت خدمت رسانی به سالمند یا افرادی بود که هیچ گونه امکانی جهت مراجعه به کلینیک ها و بیمارستان ها را نداشتند. با گذشت زمان و شناخت بیشتر شهروندان تهرانی با خدمات مرکز، میزان در خواست ها افزایش یافت و به همان نسبت نیز تیم درمانی و بسته خدماتی این مرکز نیز تکمیل شد به طوریکه  امروز به جرات میتوان گفت مرکز درمان در منزل دم یک بیمارستان سیار در سطح شهر تهران است.

آنچه که اعتبار این مرکز را افزون کرد، ماموریت آن که در اولویت قرار دادن نیازهای بیماران و همچنین تجارب و اقدامات مدیرانی از جمله دکتر علیجانی، دکتر بهرامی، دکترعلامه و دکتر زالی بود که امروزه هرکدام از این عزیزان دارای مسئولیت های خطیری در بدنه دولت هستند و این افتخاری است برای بنده که امروز در سمت مدیریت این مرکز قرارگرفته و از تجارب این عزیزان بهره می برم.

مدیر مرکز درمان در منزل دم با اشاره به اینکه این مرکز دارای ظرفیت های ارزشمندی است تاکید کرد: این مرکز با دارا بودن یک تیم ستادی بالغ بر 30 نفر و 10 کارشناس فعال در گروه پژوهشی، مشغول فعالیت های مرتبط با این حوزه بوده و به تحقیق و توسعه دیتاها می پردازد. اما مهم ترین بخش این سازمان تیم  لجستیک و عملیاتی متشکل از 300 نفر پزشکان عمومی و متخصص، پرستاران، پیراپیزشکان و…می باشد که به صورت آنکال در حال همکاری هستند.

وی در خصوص ارائه سرویس حضوری در این مرکز افزود، به دلیل استقبال مشترکین مرکز دم، در این مجموعه خدمات طب سنتی ایرانی نیز ارائه می شود که از منظر عام مورد اقبال است. وی تصریح کرد در این سال ها، ارتقای سطح کیفی ارائه خدمات را در اولویت ماموریت های خود قرار داده ایم به نحوی که درحال حاضر سرویس های خدماتی این مرکز به صورت الکترونیک و پاسخگویی آنلاین ارائه می گردد که از جمله اقدامات بهبود دهنده سطح کیفی ارائه خدمات است و رهاورد آن ارائه سرویس  به بیش از 200 مشترک تهرانی در روز و در کلیه مناطق22 گانه تهران می باشد.

نکته حائز اهمیت در دسترس بودن خدمات این مرکز برای کلیه اقشار با بضاعت های مختلف است.این مجموعه همواره عدالت دریافت خدمات را سرلوحه خود قرارداده است، حضور پزشکان و پرستارانی که بیشتر از جنبه معنوی به ارائه خدمات می نگرند تا مادی  و با روحیه جهادی آرامش بیمار و خانواده وی را که با بیماری و مشکلات دیگری روبه رو هستند را فراهم می آورند از افتخارات این مجموعه است.

آقای عمومی خاطر نشان کرد: یکی از امتیازات این مرکز، ارائه خدمات به خانواده معظم شهدا و جانبازان است. بیش از 10سال است که در حال خدمات رسانی به این قشر معظم هستیم، و واقعا رسیدگی به این افراد با مشکلات و بیماری های زمینه ای که دارند جز با وجود تیم آنکال متعهد میسر نیست. ما بستر ساز فرهنگ در دسترس قراردادن خدمات درمانی برای کلیه اقشار هستیم.

وی درخصوص کیفیت ارائه سرویس به نکته مهمی اشاره کرد: کلیه فرایند دریافت خدمات از ابتدای درخواست تا خاتمه آن به صورت الکترونیک ثبت می شود. در گذشته پرونده آنلاینی برای بیمار فراهم نبود و ثبت ها کاغذی انجام می شد اما امروز تنها با یک تماس این پرونده در دسترس اپراتور واحد پیام قرار گرفته و مسلما این امر منجر به تسریع در دریافت خدمت می شود.

مدیر درمان در منزل دم در ادامه افزود: به منظور افزایش سطح دسترسی متقاضیان، این مرکز در حال تدارک یک اپلیکیشن درمانی است که قابلیت نصب بر روی سیستم های اندروید و آی او اس را دارد، هدف اصلی افزایش سطح دسترسی همگانی است و مسلما دریافت خدمات از این مسیر برای درمانخواه به صرفه تر خواهد بود.

ایشان درادامه به سامانه پایش سلامت پرسنل سازمان ها اشاره نمودند: در این سامانه کلیه نتایج کلینیکی و پاراکلینیکی فرد ثبت و ضبط شده و تنها با یک کارت پایش الکترونیکی که دارای بارکد می باشد همیشه و همه جا قابل دسترس است. فرد می تواند درمراجعات درمانی پرونده پزشکی خود را به صورت آنلاین تنها با اسکن بارکد در اختیار پزشک معالج قراردهد. این سرویس منحصر به فردی است که مورد استقبال سازمان ها  هم قرار گرفته است.

آقای عمومی در خاتمه عنوان کرد: همواره سعی نمودیم کیفیت را قربانی کمیت نکنیم و گواه این مدعا وجود بیش از 35 هزار پرونده فعال است که هرروز در حال دریافت خدمات متنوع این مجموعه می باشند.

هدف غایی ما ارائه سرویس با کیفیت به شهروندان تهرانی و در آینده نزدیک در سطح کشور است، البته با مراکز برخی استانها مثل البرز، قزوین و… در حال همکاری هستیم انشالله به زودی در کل کشور تنها با یک تماس این سرویس ارائه می شود. از مشکلات عمده ارائه اینگونه خدمات، اجرای طرح ترافیک و محدودیت تردد کادر آنکال در سطح شهر است به نحوی که پروسه ارائه خدمت به فرد را طولانی می کند.به عنوان مثال بیماری که در محدوده طرح ترافیک است و نیازمند دریافت خدمت در زمان مشخصی است به علت وجود این محدودیت ممکن است از دریافت خدمت بازماند و این مساله تامل برانگیزی است. امیدواریم مسئولین امر در شهرداری و حمل ونقل و ترافیک این معضل را حل نموده تا ما نیز به ارائه هرچه بهتر خدمت بپردازیم.

جهت اخذ نوبت با شماره 64064تماس حاصل فرمایید

ارائه خدمات تخصص طب سنتی ایران

جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران در نظر دارد با استفاده از تجربیات اعضای هیات علمی طب رایج و طب ایرانی جهت صرفه جویی هزینه ها و جلوگیری از تداخلات درمانی، خدماتی تلفیقی بصورت مشاوره ای دایر نمایید؛ این الگو با پشتوانه پژوهشی دقیق اساتید مجرب در زمینه های بیماریهای مزمن؛ فشارخون ، نارسایی قلبی ، آسم، دیابت، سندرم متابولیک ، بیش فعالی، عدم توجه کودکان ، نازایی ، اختلال خواب ، سردردها ، سرگیجه و مشکلات گوارشی، آماده و قابل ارائه خواهد بود.
1- مشاوره خدمات تشخیصی و درمانی طب ایرانی جهت پیشگیری از عوارض و تداخلات درمانی
2- ارائه خدمات تشخیصی و درمانی طب ایرانی با رویکردی تلفیقی برپایه دانش روز
3- آموزش مدیریت سبک زندگی در مشاغل خاص با ارزیابی رضایت مندی و پایش دوره ای
4- کاهش هزینه های تشخیصی و درمانی در بیماریهای مزمن و عود کننده و نیازمند بستری
5- ایجاد پانل مشاوره ای در بیماران پیچیده با حضور اساتید طب رایج و طب ایرانی
6- طراحی سبک زندگی سالم و بهینه با رویکرد پیشگیری و صرفه جویی هزینه ها
7- ارائه خدمات پایش دوره ای با رویکرد تلفیقی از طب رایج و طب ایرانی در بیماریهای مزمن(دیابت و فشار خون و …)
8- درمان دقیق تر و باکیفیتی مطلوب با ایجاد کانال ارتباطی در دسترس از طریق تلفن و فضای مجازی
9- ایجاد پرونده الکترونیکی سبک زندگی و پیگیری های تلفنی در بیماریهای مزمن
10- برگزاری کارگاه آموزشی و ارائه راهکاری جدید جهت ارتقای سبک زندگی
جهت اخذ نوبت با شماره64064تماس حاصل فرمایید.

برگزاری کارگاه درمان زخم بستر و دیابتیک فوت با متد لارو درمانی

به همت مرکز درمان در منزل دم و کلینیک خدمات تخصصی زخم جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی تهران، کارگاه آموزشی درمان زخم بستر و دیابتیک فوت با متد لارو درمانی در راستای بالا بردن سطح آگاهی و شناخت روش های جدید درمان انواع زخم با حضور همکاران محترم پرستار آنکال مرکز دم برگزار گردید.
لارو درمانی ( Maggot Therapy) یکی از شاخه های بیو تراپی، در اصل یک نوع میازیس کنترل شده می باشد که نتایج بدست آمده از لاروتراپی شامل : دبریدمان ( حذف بافت های نکروزه )، عفونت زدایی ( حذف میکرو ارگانیسم ها و باکتری ها ی مضر و بیماری زا از جمله استافیلوکوکوس اورئوس، باکتری سودوموناس آئروژینوزا و … و حذف بایوفیلم )، افزایش و کمک به ترمیم زخم ( با استفاده از آنزیم های داخل مواد دفعی – ترشحی لاروها ) می باشد.

کارگاه لارو درمانی

به همت مرکز درمان در منزل دم و کلینیک خدمات تخصصی زخم جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی تهران، کارگاه آموزشی درمان زخم بستر و دیابتیک فوت با متد لارو درمانی در راستای بالا بردن سطح آگاهی و شناخت روش های جدید درمان انواع زخم با حضور همکاران محترم پرستار آنکال مرکز دم برگزار گردید.
لارو درمانی ( ( Maggot Therapyیکی از شاخه های بیو تراپی، در اصل یک نوع میازیس کنترل شده می باشد که نتایج بدست آمده از لاروتراپی شامل : دبریدمان ( حذف بافت های نکروزه )، عفونت زدایی ( حذف میکرو ارگانیسم ها و باکتری ها ی مضر و بیماری زا از جمله استافیلوکوکوس اورئوس ، باکتری سودوموناس آئروژینوزا و … و حذف بایوفیلم )، افزایش و کمک به ترمیم زخم ( با استفاده از آنزیم های داخل مواد دفعی – ترشحی لاروها ) می باشد.

رابطه کیفیت زندگی با علایم افسردگی در سالمندان

رابطه کیفیت زندگی با علایم افسردگی در سالمندان:

اگر چه فرآیند فیزیولوژیک سالمندی منجر به بیماری نمی شود، اما معمولا بيشتر افراد به دليل عدم شناخت کافی و يا نداشتن زمينه مناسب يا نداشتن زمينه مناسب دچار مشکلات متعدد از جمله اختلالات روحی-روانی می شوند. یکی از شایعترین این مشکلات افسردگی است. طی پژوهشی که در بین 200 نفراز سالمندان بازنشسته صنعت نفت اهواز انجام شد رابطه کیفیت زندگی با علایم افسردگی در سالمندان مورد بررسی قرار گرفت. برای سنجش کیفیت زندگی از پرسشنامه کیفیت زندگی (SF12) و برای علائم افسردگی از پرسشنامه افسردگی (GDS) استفاده شده بود. نتایج این پژوهش نشان داد در دوران سالمندی بین افسردگی و کیفیت زندگی ارتباط معنی داری وجود دارد، لذا با توجه به نتايج اين مطالعه لازم است عوامل مرتبط با كبفيت زندگي سالمندان در مراقبت از اين گروه مد نظر قرار گيرد. پیشگیری، کاهش عوامل ایجاد کننده افسردگی و درمان افسردگی ممکن است باعث بهبود کیفیت زندگی افراد سالمند شود. انجام مطالعات بیشتر در آینده توصیه میگردد.

سيماي سلامت در جهان و ايران

سيماي سلامت در جهان و ايران:

سلامت به معني برخورداري از رفاه كامل جسمي، رواني و اجتماعي است و تنها نبود بيماري و معلوليت و ناتواني نيست.
وضعيت سلامت بستگي به عوامل اثر گذار بر آن شامل عوامل اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي محيط فيزيكي، عوامل ژنتيكي و ميزان دسترسي به خدمات بهداشتي درماني دارد. اندازه گيري وضعيت سلامت جوامع را با شاخصهاي بهداشتي مي سنجند. در 50 سال گذشته موفقيتهاي بزرگي در پرتو پيشرفت علم و تكنولوژي،‌ افزايش سواد، بهبود ارتباط و دسترسي به خدمات بهداشتي درماني اتفاق افتاده است. در سطح جهاني آبله ريشه كن شده است، بيماريهاي عفوني كشنده واگير دار با قابليت پيشگيري بوسيله واكسن كنترل شده است بطوري كه فلج اطفال در 175 كشور جهان ريشه كن شده است. در كشور ما مدت سال است مورد جديدي از فلج اطفال گزارش نشده است.
اميد به زندگي بطور متوسط 1/19 سال در دنيا افزايش يافته در كشورهاي در حال توسعه 7/22، در كشورهاي منطقه مديترانه شرقي 1/28 سال و در كشور ما در مدت 16 سال اميد به زندگي از 1/58 به 70سال رسيده است. مرگ كودكان زير يكسال در اين مدت از 156 به 57 كودك به هزار تولد زنده رسيده و بهترين وضعيت 4 و بدترين آن 104 است در كشور، از 51 در سال 63 به 26 در سال 79 رسيده است.
هنوز سالانه 515 هزار مادر بعلت حاملگي و زايمان در دنيا فوت مي كنند.
بيماريهاي بازپديد مثل سل و مالاريا مجدد بعنوان مشكل بهداشتي در دنيا شيوع بيشتــري پيــدا كرده است.
بيماريهاي نوپديد كه جدي ترين و خطرناك ترين نوع آن ايدز است تاكنون 60 ميليون نفر را در دنيا مبتلا و پيش بيني مي شود تا سال 2005 به 100 ميليون نفر برسد. در كشور مابرآورد مي شود 20000 نفر مبتلاي به HIV / ايدز وجود داشته باشد و تاكنون درمان قطعي و واكسني براي آن كشف نشده است. بعلت كنترل بيماريهاي عفوني، تغييرات در شيوه زندگي و شهرنشيني، بيماريهاي مزمن و متابوليك؛ مرگ ناشي از آن از قبيل فشار خون، ديابت، بيماريهاي قلبي و مغزي و رواني و سرطانها روبه افزايش است.
جمعيت دنيا به طرف مسن شدن در حال تغيير است و جمعيت دنيا در مدت 50 سال گذشته افزايش يافته است كه اين موضوع بستگي به دو عامل كاهش باروري و كاهش مرگ دارد. هنوز 1/1 ميليارد نفر در دنيا به آب آشاميدني سالم دسترسي ندارند. ريشه بسياري از اين مشكلات در فقر و بي عدالتي، جهل و بي سوادي و عقب ماندگي و عدم دسترسي به خدمات بهداشتي درماني است به اميد آن كه تمام مردم دنيا از سلامتي كامل كه جزو حقوق اوليه هر انساني است برخوردار شوند.

سازمان بهداشت جهانی(World Health Organization: WHO)

سازمان بهداشت جهانی(World Health Organization: WHO):

سازمان بهداشت جهانی (WHO) یکی از آژانس‌های تخصصی سازمان ملل متحداست که نقش یک مرجعیت سازمان دهنده را بر بهداشت جامعهٔ جهانی ایفا می‌کند. این آژانس در ۹ آوریل سال ۱۹۴۸ در ژنو (واقع در سوییس) تأسیس شد و حکم سرپرستی و منابعش را از سازمان بهداشت سابق، که خود آژانسی در جامعه ملل بود برگرفت.

اساسنامه و تاریخچه سازمان بهداشت جهان (WHO):

اساسنامهٔ سازمان بهداشت جهانی هدفش را دستیابی مردم به بیشترین سطح سلامت ممکن بیان می‌کند. وظیفهٔ اصلی این سازمان مبارزه با بیماری‌ها مخصوصاًبیماری‌های مسری شایع و ارتقاء سلامت عمومی مردم جهان است. سازمان بهداشت جهانی یکی از نخستین آژانس‌های سازمان ملل متحد است و اساسنامهٔ آن رسماً در اولین روز بهداشت جهانی (۷ آوریل سال ۱۹۴۸)، زمانی که توسط ۲۶ کشور از اعضایسازمان ملل تصویب شد به کار بسته شد. پیش از این موضوع، فعالیت‌های مذکور و باقی فعالیت‌های سازمان بهداشتِ جامعه ملل، تحت کنترل کمیته‌ای موقتی بود. این کمیتهٔ موقتی حاصل کنفرانس بین‌المللی سلامت (در تابستان سال ۱۹۴۶) بود. عملیات واگذاری مسئولیت‌ها به تصویب مجمع عمومی رسید. سرویس بیماری‌های واگیر OIHPفرانسه نیز به کمیتهٔ موقتی سازمان بهداشت جهانی در ۱ ژانویه ۱۹۴۷ پیوست.

وظایف و ماموریت‌های سازمان بهداشت جهانی(WHO):

سازمان بهداشت جهانی(WHO)علاوه بر هماهنگ کردن تلاش‌های بین‌المللی برای پایش بیماری‌های عفونی، مانند مالاریا و ایدز از برنامه‌هایی برای پیشگیری و درمان چنین بیماری‌هایی حمایت می‌کند. این سازمان از تولید و توزیع واکسن‌های مؤثر و بی‌خطر، شیوه‌های تشخیصی داروها حمایت می‌کند. سازمان بهداشت جهانی(WHO)علاوه بر ماموریت‌های فوق بر اساس پیمان‌های بین‌المللی ممکن است ماموریت‌های جدیدی را به عهده گیرد. سازمان جهانی بهداشت همچنین متولی «طبقه‌بندی بین‌المللی بیماری‌ها» (ICD) است که دهمین تجدید نظر در آن در سال ۱۹۹۲ منتشر شد. از دیگر کار های WHO می توان به تعریف بسته مراقبت های اولیه سلامت یا PHC (به انگلیسی : Primary Health Care) و ایجاد ساختار های انگیزشی مالی و غیر مالی جهت ترغیب کشور ها در اعمال برنامه های بهداشتی در سطح کلان می باشد.

ساختار سازمان بهداشت جهانی(WHO):

کشورهای عضو سازمان جهانی بهداشت نمایندگانی به «مجمع جهانی بهداشت» می‌فرستند، که ارگان اصلی تصمیم‌گیری این سازمان است. این مجمع هر سال در ماه مهتشکیل جلسه می‌دهد و علاوه بر تعیین دبیرکل سازمان برای پنج سال، سیاست‌های مالی سازمان را بررسی می‌کند و بودجه‌های پیشنهادی برنامه‌ها را بازبینی و تأیید می‌کند. مجمع همچنین ۳۶ عضو حود را به عنوان هیئت اجرایی برای سه سال برمی‌گزیند تا تصمیمات و سیاست‌های مجمع را به اجرا درآورند و به مشاوره دادن و تسهیل کارها بپردازند. همه اعضای سازمان ملل می‌توانند عضو سازمان بهداشت جهانی شوند. سایر کشورها در صورتی که تقاضای عضویت‌شان به تصویب اکثریت مجمع عموم جهانی بهداشت برسد، می‌توانند عضو شوند. ۱۹۳ کشور در حال حاضرعضو WHO هستند. تمام اعضای سازمان ملل به جز لیختن‌اشتاین عضو سازمان جهانی بهداشت هستند. دو کشور غیر عضو سازمان ملل نیو (Niue) و جزایر کوک هم عضو WHO هستند. WHO دارای شش دفتر منطقه‌ای آفریقا (برازاویل، کنگو)، آمریکا (واشنگتن دی‌سی، ایالات متحده)، مدیترانه شرقی (قاهره، مصر)، اروپا (کپنهاگ، دانمارک)، جنوب شرق آسیا (دهلی نو، هند) و غرب اقیانوسیه (مانیل، فیلی‌پین) است که تا حد زیادی دارای خود مختاری هستند و هرکدام کشورهای منطقه خود را پوشش می‌دهند. رئیس این دفترها که مدیر منطقه‌ای نام دارد بوسیله «کمیته منطقه‌ای» برای پنج سال انتخاب می‌شود. هر کمیته منطقه‌ای از وزاری بهداشت کشورهای عضو تشکیل می‌شود. علاوه بر این سازمان بهداشت جهانی در ۱۴۷ دفتر کشوری و رابط را در همه این مناطق اداره می‌کند. معمولاً در پایتخت هر کشور یک دفتر وجود دارد که ممکن است دفاتر اقماری در سایر مناطق کشور را سرپرستی کند. دفتر کشوری را یک پزشک تعلیم‌دیده با عنوان «نماینده سازمان جهانی بهداشت» اداره می‌کند که ملیت کشور مربوط را ندارد. دبیرکل فعلی (۲۰۰۸) سازمان جهانی بهداشت خانم مارگرت چان از کشور چین است.

تندرستی یا سلامت

تندرستی یا سلامت:

تَندُرُستی یا سَلامَت عبارت است از تامین رفاه کامل جسمی و روانی و اجتماعی انسان است. سلامت معادل کلمه انگلیسی {Health} می باشد و بهداشت عمومی ترجمه کلمه {Public Health} می باشد. بنا بر تعریف سازمان بهداشت جهانی، تندرستی تنها فقدان بیماری یا نواقص دیگر در بدن نیست بل‌که «تندرستی نداشتن هیچ‌گونه مشکل روانی، اجتماعی، اقتصادی و سلامت جسمانی برای هر فرد جامعه است».
حس تندرستی در افراد تفاوت دارد و دو فرد در شرایط جسمانی یک‌سان ممکن است قضاوت متفاوتی در مورد تندرستی خود یا دیگران بکنند. برای نمونه یک فرد معلول می‌تواند خود را کاملاً تندرست حس کند در حالی که اطرافیانش او را ناتندرست بدانند. البته افرادی که بیماری‌های شدید دارند معمولاً همیشه از سوی خود و دیگران تندرست به‌شمار نمی‌آیند.
تعریف سلامت از دیدگاه سازمان جهانی بهداشت :
سلامت عبارتست از برخورداری از آسایش کامل جسمی ، روانی و اجتماعی و نه فقط نداشتن بیماری و نقص عضو.

تندرستی یا سلامت

با توجه به تعریف سلامتی (WHO) متوجه می شویم که سلامتی یک مسئله چند بعدی است و باید توجه داشت که ابعاد مختلف سلامتی و یا بیماری بر یکدیگر اثر کرده و تحت تاثیر یکدیگر قرار دارند . چنانچه مشکلات جسمی بر روان فرد مشکلات روانی بر جسم او و نیز هر دوی آنها بر جامعه و اختلالات موجود در جامعه بر هر دو بعد دیگر سلامتی اثر می گذارند لذا اقدامات انجام شده برای ارتقای سلامتی باید به تمام جوانب سلامتی فردی ( جسمی و روانی و معنوی ) و سلامت کلی جامعه توجه داشته باشد
در اینجا به ءور اختصار، ابعاد مختلف سلامتی را جداگانه شرح می دهیم گرچه عملا قابل تفکیک از یکدیگر نیستند .

بعد جسمی:

معمول ترین بعد سلامتی ، سلامت جسمی است که نسبت به ابعاد دیگر سلامتی ساده تر می توان آن را ارزیابی کرد . سلامت جسمی در حقیقت ناشی از عملکرد درست اعضاء بدن است . از نظر بیولوژیکی عمل مناسب سلول ها و اعضاء بدن و هماهنگی آنها با هم نشانه سلامت جسمی است .

به عنوان نمونه بعضی از نشانه های سلامت جسمی عبارتست از : ظاهر خوب و طبیعی ، وزن مناسب ، اشتهای کافی ، خواب راحت و منظم ، اجابت مزاج منظم ، جلب توجه نکردن اعضاء بدن توسط خود فرد ، اندام مناسب ، حرکات بدنی هماهنگ ، طبیعی بودن نبض و فشار خون و افزایش مناسب وزن در سنین رشد و وزن نسبتا ثابت در سنین بالاتر

بعد روانی :

بدیهی است سنجش سلامت روانی نسبت به سلامت جسمی مشکل تر خواهد بود در اینجا تنها نداشتن بیماری روانی مد نظر نیست بلکه قدرت تطابق با شرایط محیطی ، داشتن عکس العمل مناسب در برابر مشکلات و حوادث زندگی جنبه مهمی از سلامت روانی را تشکیل می دهد ، نکته دیگری که باید در اینجا به آن اشاره کرد اینکه بسیاری از بیماری های روانی نظیر اضطراب ، افسردگی و غیره بر روی سلامت جسمی تاثیر گذار است و ارتباط متقابلی بین بیماری های روانی و جسمی وجود دارد . بعضی از نشانه های سلامت روانی عبارتست از :
سازگاری فرد با خودش و دیگران ، قضاوت صحیح در برخورد با مسائل ، داشتن روحیه انتقاد پذیری و داشتن عملکرد مناسب در برخورد با مشکلات .

تغذیه در دوران سالمندان

انرژی :

ر چند چاقي در انسان با كاهش اميد به زندگي همراه است ، اما وسعت اين اثر مورد بحث مي باشد. برخي داده ها بيانگر آن است كه مرگ ومير در افراد زير وزن ايده آل ، مشابه افرادي است كه اضافه وزن و چاقي متوسط دارند ، خصوصاً اگر بالاي 60 سال باشند. افزايش بافت چربي و به دنبال آن بروز چاقي در سالمندان با روند كاهش جذب مواد غذايي همراه است. همچنين سالمندان به شكل فيزيولوژيك و پاتولوژيك مي توانند دچار بي اشتهايي سالمندي شوند كه خطر سوء تغذيه ي پروتئين – انرژي را در آنها مي افزايد. با وجود شيوع اين نوع سوء تغذيه در سالمندان، اغلب در تشخيص و درمان آن غفلت مي شود ، ولي اخيراً بوسيله ابزارهاي غربالگري موجود، چنين مشكلاتي در جامعه سالمندي ، بهتر تشخيص داده مي شود (Morley ، 1997 )
نياز به انرژي عموماً ، با افزايش سن كاهش مي يابد بدليل آنكه متابوليسم پايه و فعاليت فيزيكي فرد كاسته مي شود R.D.A (جيره غذايي توصيه شده يا Recammanded Diatary Allowances ) منتشره سال 1989 مقدار اين كاهش را براي افراد بالاي 51 سال، تا 600 كيلوكالري در روز براي مردان و 300 كيلو كالري براي زنان مشخص نموده است (هيئت علمي غذا و تغذيه 1989) . تعيين نيازهاي غذايي سالمندان با چالش هايي همراه است زيرا با وجود اين كه نياز به انرژي در اين افراد كاهش مي يابد، نياز به پروتئين ، ويتامين ها و مواد معدني نه تنها كاسته نمي شود در واقع افزايش هم مي يابد. ميانگين مصرف كالري در مردان بالاي 51 سال 2300 كيلو كالري در روز و براي زنان، 1900 كيلوكالري در روز است . مسايل مربوط به سلامت وقتي بروز مي كند كه اين مقادير به كمتر از 1500 كيلو كالري در روز برسد.
بررسي هاي مربوط به سلامت و تغذيه در امريكا (مثل USDA و (I,II) HANES) بيانگر آن است كه افراد سالمند با خطر مسايل تغذيه اي روبرو هستند. سالمندان اغلب چندين ماده مغذي را در حد دو سوم آن چيزي كه RDA توصيه مي كند، مصرف مي نمايند بطوريكه اخيراً كمبود مصرف برخي مواد مغذي را در سالمندان عامل خطر تشخيص داده اند . اين مواد شامل : پروتئين ، ريبوفلاوين ، فولات ، ويتامين B12 و B6 ، ويتامين C ، روي (Zn) و كاروتينوئيدهايي مثل لوتئين و زيگزانتين هستند (Blumberg 1997).

پروتئين :

با افزايش سن انسان و كاهش توده ي اسكلتي ، ذخيره ي پروتئيني كه مربوط به عضلات اسكلتي بود كاسته مي شود و لذا فرد نيازمند ساخت پروتئين و جذب غذايي بيشتر پروتئين است . البته مقدار توصيه شده RDA مصرف 8/0 گرم پروتئين به ازاء هر كيلوگرم وزن بدن ، براي سنين مختلف افراد بالغ است(هيئت علمي غذا و تغذيه 1989) ولي تحقيقات بعدي نشان داد كه اين مقدار پروتئين براي حفظ موازنه نيتروژن بدن در افراد سالمند كافي نيست . امروزه تصور مي گردد مصرف 1 گرم پروتئين براي هر كيلوگرم وزن بدن در افراد مسن توازن مثبت نيتروژن را برقرار مي كند ( Campbell -1996). مصرف 1 تا 25/1 گرم پروتئين به ازاء هر كيلوگرم وزن بدن در افراد سالمند، عموماً مشكل ساز نخواهد بود . سطح آلبومين سرم معتبرترين شاخص تغذيه پروتئيني است و ساير شاخص ها مثل ترانسفرين ، اوره و مقدار كل پروتئين شاخص هايي با اعتبار كمتر هستند . پايين بودن سطح سرمي آلبومين اغلب در ارتباط با وقوع زخم هاي فشاري (Pressure Ulcers) است (Gilmore و همكاران 1995)
نياز به پروتئين بر حسب شدت و مزمن بودن بيماري افراد تغيير مي كند. فشارهاي فيزيكي و محرك هاي رواني مي توانند تعادل منفي نيتروژن ايجاد كنند . عفونت، تغيير عملكرد دستگاه گوارشي و تغييرات متابوليك ناشي از بيماريهاي مزمن مي توانند بهره گيري از نيتروژن مصرفي را كاسته و دفع نيتروژن را افزايش دهند .
كربوهيدرات
اختلال تحمل گلوكز در سالمندان مي تواند منجر به كاهش و يا افزايش قند خون و ايجاد ديابت تيپ 2 شود . در شرايط دريافت انرژي متعادل، تناسب وزن و فعاليت بدني منظم ، حساسيت به انسولين تقويت مي گردد .
كاهش ترشح لاكتاز مي تواند منجر به عدم تحمل لاكتوز و شكايات گوارشي گردد. تعديل رژيم غذايي از جمله كنترل مصرف مواد حاوي لاكتوز و جانشين نمودن فراورده هاي لبني كه كمتر مشكل ايجاد مي كنند و يا استفاده از محصولات عمل آمده با لاكتاز (مثل ماست) مي تواند مشكلات درد شكمي ، نفخ و اسهال ناشي از اين مسئله را تخفيف دهد . همچنين بايد مراقبت شود كه مصرف لبنيات غني از كلسيم در برنامه غذايي ادامه يابد .
مقدار توصيه شده ي ثابتي براي مصرف كربوهيدرات ها موجود نيست . راهنماهاي جاري تغذيه اي توصيه مي كنند ، 50 تا 60 درصد كل كالري مورد نياز روزانه از كربوهيدرات ها تأمين شود .
همچنين تأكيد مي گردد سهم كربوهيدرات هاي پيچيده شامل فيبرهاي غذايي ، افزوده شده و مصرف قندهاي ساده مثل شكر كنترل شود .

 چربي ها :

بيماري هاي عروق كرونر اولين علت مرگ و مير در ايالات متحده است، هر چند كه شواهدي بر كاهش خطر حوادث قلبي و عروقي در افراد سالمند بدليل رژيم غذايي مناسب، در دست نيست اما دليلي ندارد كه فاكتورهايي كه اين خطر را در افراد ميانسال كاهش مي دهند،در افراد سالمند مؤثر نباشند.كاهش سهم مصرف چربي به 30 درصد كل كالري مصرفي، براي كنترل وزن و پيشگيري از سرطان نيز مؤثر است. محدود سازي بيش از حد چربي و كاهش سهم تأمين كالري به كمتر از 20 درصد بركيفيت مناسب رژيم غذايي اثر مي گذارد . جانشيني مصرف چربي هاي اشباع نشده (نوع monounsaturated يا Polyunsaturated) به جاي چربي هاي اشباع شده، کما کان مورد تاکید است .
مواد معدني
سالمندي باعث تغييرات فيزيولوژيكي مي گردد كه بر چندين ماده ي مغذي اساسي اثر مي گذارد . تحقيقات غذايي در سالمندان بيانگر آنست كه شيوع سوء تغذيه نسبتاً پايين بوده ولي سوء تغذيه هاي تحت باليني (Subclinical) مي توانند عملكرد طبيعي فرد را تحت تأثير بگذارند . در سالمندان خطر كمبود مواد معدني خصوصاً در شرايط كمبودهاي غذايي وجود دارد و اين در حالي است كه هنوز اطلاعات كافي از مواد معدني غذايي و متابوليسم آنها در سنين مختلف در دسترس نيست . راهنماهاي جديد تغذيه اي بر تغذيه با مواد غذايي با كيفيت بالا و مغذي تأكيد مي كنند .
از دست رفتن بافت استخواني كه موجب پوكي استخواني مي شود ، كاهش اسيديته معده و جذب ناكارآمد كليسم رژيم غذايي نياز به دريافت بيشتر كلسيم را مطرح مي نمايند . توصيه سال 1998 براي مصرف كلسيم ، افزايش مصرف كليسم روزانه تا 1200ميلي گرم براي مردان و زنان بالاي پنجاه ويك سال است . براي همين گروه ، كاهش مصرف فسفر روزانه تا 700 ميلي گرم توصيه شده است .
با افزايش سن ، ذخيره سازي آهن در بدن افزايش مي يابد ، لذا آنمي ناشي از كمبود آهن در جمعيت سالمندان، مربوط به خونريزي هاي دستگاه گوارشي ناشي از بيماري هاي بدخيم و اولسرهاي پپتيك و يا مصرف گروه دارويي NSAIDS(ضد التهاب هاي غير استروئيدي ) است .
جذب روي بدليل كاهش كلي دريافت انرژي ، كاهش يافته و به كمتر از سطح توصيه شده ي روزانه 15 ميلي گرم براي مردان و 12 ميلي گرم براي زنان مي رسد . شاخص هاي تعريف شده و مورد قبولي براي ارزيابي وضعيت روي در سالمندان در دسترس نيست و اين مسئله ارزيابي كمبود روي را مشكل مي سازد .
سالمنداني كه از مصرف غذاي گوشتي امتناع مي كنند بدليل پايين بودن فراهم زيستي (bioavailabilty) روي از ساير مواد غذايي، در خطر كمبود روي خواهند بود . كمبود روي توام با صدمه به فعاليت هاي ايمني، بي اشتهايي، كاهش حس چشايي، تأخير التيام زخم ها و افزايش زخم هاي فشاري است .
براي سديم نيز RDA ثابتي وجود ندارد . مصرف سديم اغلب همراه بيماري فشار خون بوده اما تعيين اينكه كداميك از افراد مبتلا به فشار خون به مصرف سديم حساس هستند كار مشكلي است . براي همين توصيه عمومي به همه ي افراد ، مصرف روزانه 2 تا 4 گرم سديم است. از طرفي كمبود سطح سرمي سديم يافته ي شايعي در سالمندان بستري در بيمارستان يا ساكن مراكز حمايتي بوده و بايد مورد توجه قرار گيرد .
اگر چه در سالمندان سطح سلنيوم تمايل به كاهش دارد اما توصيه RDA براي سلنيوم در افراد سالمند و ميانسال يكسان است (به جدول RDA نگاه كنيد ) .

(جدول RDA اقتباس از انتشار دهم)

مرد زن مرد زن
انرژي (كيلوكالري) 2300 1900 فولات 12 ميكروگرم 400 400
پروتئين (گرم) 63 50 ويتامين B12 (ميكروگرم) 4/2 4/2
ويتامين A(mcgRE) 1000 800 كلسيم (ميلي گرم) 1200 1200
ويتامين D(mcg) فسفر (ميلي گرم) 700 700
51 تا 70 سال 10 10 منيزيوم (ميلي گرم) 420 420
بالاي 70 سال 15 15 آهن (ميلي گرم)‌ 10 10
ويتامين E(ميلي گرم TE-آلفا)‌ 10 8 روي (ميلي گرم) 15 12
ويتامين K (ميلي گرم ) 80 65 يد (mcg) 150 150
تيامين (ميلي گرم ) 2/1 1/1 سلنيوم (mcg) 70 55
ريبوفلاوين (ميلي گرم ) 3/1 1/1
نياسين (ميلي گرمNE ) 16 14
ويتامين B6 (ميلي گرم ) 7/1 5/1
RE:Retinol equivalents
-TE:alpha-tocopherol equivalents آلفا
NE:Niacin equivalents

ویتامین ها :

بايد مطالب بيشتري در خصوص جذب موثر ، نياز به ويتامين ها ، نحوه استفاده و دفع ويتامين در افراد مسن بياموزيم. كمبود ويتامين A در سالمندان نادر است ولي بدليل مصرف دوزهاي بالاي ويتامين A ممكن است فرد سالمند دچار نوع مزمن هايپرويتامينوز A شود چرا كه مصرف بيش از حد مكمل (supplement) ويتامين A همراه با افزايش سطح رتينيل استر در گردش بوده‌، مي تواند با مسموميت و يا صدمه به كبد همراه باشد .
نياز به ويتامين D وابسته به غلظت كلسيم و فسفر رژيم غذايي، سن فرد، جنسيت و ميزان قرار گرفتن در معرض اشعه آفتاب و ميزان رنگ دانه پوست فرد است. افراد مسن مستعد كمبود ويتامين D بدليل مصرف ناكافي هستند .تأثير سن در فرآيند جذب گوارشي ويتامين D معلوم نيست . كمبود ويتامين D در سالمندان خانه نشين و يا ساكن مراكز نگه داري ممكن است ناشي از كمبود تماس با اشعه آفتاب يا كاهش سنتز پوستي ويتامين D و يا كاهش توده ي كليوي سالمندان باشد( Ryan و همكاران 1995) كاهش ضخامت پوست، تا حدودي با سطح پايين 25 هيدروكسي ويتامين D كه در سالمندي مشاهده مي شود ارتباط دارد (Need و همكاران 1993)
تغييرات فصلي سطح ويتامين D در افراد لاغر بيش از افراد چاق ديده مي شود . در 1998 مقدار دريافت كافي براي ويتامين D روزانه 15 ميكروگرم براي افراد 51 تا 70 سال و بالاتر از آن اعلام گرديد.
قرار گرفتن پوست فرد سالمند در برابر نور آفتاب از عوامل مهم در حفظ سطح مناسب ويتامينD است . مكمل ويتامين D براي سالمندان خانه نشين و ساكن مراكز نگه داري بايد مورد توجه قرار گيرد .
شواهد مبني بر آن است كه در افراد سالمند، سنتز ويتامين D از پيش سازهاي آن در كليه و كبد دچار اختلال مي شود كمبود ويتامين D و كلسيم با بيماري هاي پوكي و نرمي استخوان (استئوپوروز و استئومالاسي)همراه است .سوء تغذيه ويتامين D در بين سالمنداني كه به مدت طولاني در مراكز نگهداري مراقبت شده اند شايع است . شكستگي استخوان ها با مصرف ويتامين D در سالمندان رابطه معكوس دارد . ساكنين مراكز نگه داري سالمندان از اين نظر بايد بدقت پايش شوند (Komar و همكاران 1993) . ويتامين D در التيام ضايعات پوستي خصوصاً پسوريازيس و برخي ضايعات سرطاني و بيماري كراتوز آستنيك موثر است (Holick 1994) . مصرف احتياط آميز ويتامين ِD و كلسيم در افراد سالمند باعث بهبود تراكم استخوان (Bone density) و پيشگيري از شكستگي استخوان در سالمندان سالم مي گردد(Dawson – Hughes و همكاران 1997) .
افراد سالمند اغلب سطح خوني و پلاسمايي پايين تري از ويتامينC به نسبت افراد جوان تر دارند. با اين وجود، تغييري در شيوه ي جذب و استفاده از ويتامين C در سنين بالاتر مشخص نشده است. استرس، مصرف دخانيات و برخي داروها مي توانند نياز به ويتامين C را افزايش دهند بنابراين در افراد در معرض خطر ، بررسي وضعيت رژيم غذايي از اين نظر مهم است. تشويق به مصرف غذاهاي غني از ويتامين C مي تواند وضعيت ويتامين‍C‍ را در افراد سالمند بهبود بخشد. توصيه جاري RDA ، 60 ميلي گرم براي مردان و زنان بالاي 51 سال غير سيگاري و 100 ميلي گرم براي افراد سيگاري است .
ويتامين هاي آنتي اكسيدان مثل ويتامين E ، كاروتينوئيدها و ويتامين C باعث تقويت سلامت سالمندان مي گردند. نقش اين مواد در كاهش خطر بروز كوري ناشي از ضايعات دژنراتيوماكولا در سالمندان آمريكا مطالعه شده و نتايج اميدوار كننده اي داشته است(گروه مطالعات مورد شاهدي بيماري هاي چشم 1993، Seddonو Hennekens 1994 ،West و همكاران 1994) . ويتامين ‍ C در سطح مصرف 150 تا 250 ميلي گرم در روز مي تواند به تنهايي از منابع رژيم غذايي جذب شده و باعث پيشگيري از كاتاراكت شود (Jacques1997).
در يك مطالعه، افراد سالمندي كه مصرف كننده ي بالاترين سطح كاروتينوئيدها بوده اند، 43 درصد خطر كمتري براي ابتلا به ضايعات دژنراتيو ماكولا داشته اند،در اين مطالعه گروه مقايسه سالمنداني بوده اند كه كمترين درصدهاي مصرف كاروتينوئيدها را داشته اند(Seddon 1994).همچنين اثر حفاظتي ويتامين E در كاهش ايمني سلولي سالمندان مشخص شده است (Moriguchi 1998).
بسياري ازمطالعات جذب ناكافي ويتامين B6 در سالمندان را نشان داده اند. نياز به اين ويتامين در بسياري از سالمندان بدليل گاستريت آتروفيك كه مزاحم جذب ويتامين B6 است افزايش مي يابد. الكليسم و مشكلات كبدي هم خطر كمبود B6 را افزايش مي دهند . RDA 1998 مصرف مقدار 7/1 ميلي گرم روزانه براي مردان و 5/1 ميلي گرم براي زنان در سنين بالاي 51 سال را توصيه نموده است .
نياز به فولات تحت تأثير تغييرات وابسته به سالمندي نيست اما الكيسم با خطر كمبود فولات، همراه است. كمبود شديد فوليك اسيد باعث كم خوني و بالا رفتن سطح سرمي هموسيستئين كه جزء عوامل خطر بيماري هاي قلبي است مي شود. فولات در بسياري از غذاها وجود ندارد؛ مگر اينكه غذا با فولات غني شده باشد(مثل برخي غلات و آردها) . همچنين برخي خوراكي ها مملو از فولات هستند(مثل جگر ، لوبياي خشك شده، كلم بروكلي، ميوه ي آوكادو ، اسفناج ، مارچوبه) و بايد مصرف آنها تشويق شود .
علت رايج كمبود B12 بيماري گاستريت آتروفيك و بروز افزايش رشد باكتري ها است كه با كاهش جذب B12 همراه بوده و مي تواند منجر به بيماري آنمي بدخيم (Pernicious anemia)شود. افرادي كه اين شرايط را دارند، نيازمند مصرف مقادير بيشتري B12 به شكل خواركي يا تزريقي براي جبران كمبود ويتامين هستند. هر چند كه سطح سرمي پايين B12 مي تواند همراه اختلالات شناختي باشد، بررسي هاي اخير سالمندان غربالگري شده براي كمبود B12 نتوانسته رابطه عليتي در اين زمينه را نشان دهد(Bernard و همكاران 1998) .
برخي تحقيقات جديد نشان مي دهد كه افزايش سطح سرمي ويتامين B6 ، B12 و فولات اثر حفاظتي در برابر افزايش هموسيستئين (عامل خطر بيماري هاي قلبي و عروقي) و بروز برخي بيماري هاي عصبي و افسردگي دارد (Stampfer 1992 و Selhub 1993).در بسياري از افراد سالمند وضعيت اين مواد مغذي در حد ايده آل نبوده و نيازمند توجه خاص است(Joosten 1993).
اگر چه سوء تغذيه بارز در سالمندان سالم شايع نيست ولي يك سطح نگه دارنده از مولتي ويتامين و مكمل هاي مواد معدني مي تواند سيستم ايمني آنها را تقويت كند(Chandra 1997).همچنين مصرف اين مواد ممكن است نقصان هاي پنهان تغذيه اي را كه عامل مشكلات برخي سالمندان است، شفا بخشد.
از سوي ديگر برخي تحقيقات گزارش كرده اند كه در آمريكا 39 تا 69 درصد سالمندان خصوصاً زنان بيش از سطح توصيه شده از اين ويتامين ها و مكمل هاي مواد معدني مصرف كرده اند (Hartz 1998-Chandra 1991)و در بسياري از آنها با دوزهايي كه خطر بالقوه مسموميت را دارد مصرف مي شوند. سؤال در مورد مصرف مكمل هاي مواد مغذي هميشه بايد در چهار چوب ارزيابي وضعيت تغذيه اي افراد مورد توجه قرار گرفته و پاسخ آن اخذ شود .

آب :

آب تقريباً 50 درصد وزن بدن سالمندان را تشكيل مي دهد . اين نشان دهنده ي يك كاهش ده درصدي به نسبت بالغين جوان است. اين كاهش با كاسته شدن بافت عضلاني مرتبط است .جايگزيني روزمره ي مايعات بدن امر مهمي است خصوصاً در كساني كه تمرينات بدني منظم دارند، پروتئين زيادي مصرف مي كنند، داروهاي ادرارآور يا ملين مصرف مي كنند يا در مناطق گرمسير زندگي مي نمايند. همچنين در افراد دچار بي اختياري، وضعيت آب بدن بايد مورد پايش قرار گيرد .كم آبي (دهيدراتاسيون) شايع ترين علت اختلال آب و الكتروليت در افراد سالمند است (Chernoff 1994).كاهش احساس تشنگي و كاهش مصرف مايعات، مشكل دسترسي به آب و كاهش توان نگه داري آب بدن توسط كليه از عوامل مهم ايجاد دهيدراتاسيون شديد هستند .
كمبود مصرف مايعات در زمان وقوع اسهال يا تب در سالمندان مي تواند باعث ايجاد علايم كمبود آب شديد شده و فرد نيازمند بستري در بيمارستان گردد. بررسي وضعيت مايعات و آب بدن جزء ارزيابي هاي اوليه و پيشرفته در سالمندان است. نياز به مايعات تحت تأثير فعاليت بدني و شرايط نامحسوس از دست دادن آب (مثل تعريق) و غلظت ادرار دفع شده است. در كل مصرف 30 تا 35 سي سي مايعات به ازاء هر كيلو وزن بدن و حداقل روزانه 1500 سي سي و يا 1 تا 5/1 ميلي ليتر به ازاء هر كيلو كالري مصرفي براي نيازهاي فرد كفايت مي نمايد .

 وضعيت كلي تغذيه اي :

در ميان سالمندان برخي زير گروه ها به چند دليل در خطر بيشتري براي سوء تغذيه قرار دارند. (جدول 4-13) اين عوامل خطر شامل فقدان آموزش تغذيه اي ، تنگناي اقتصادي ، كاهش قابليت هاي فيزيكي و رواني، انزواي اجتماعي و دريافت درمان هاي متعدد به دليل بروز هم زمان چند بيماري است.

جدول 4-13- علل احتمالي سوء تغذيه در سالمندان
افسردگي يا احساس بيهودگي
مصرف داروهاي متعدد كه بر روي اشتها، دريافت يا جذب مواد غذايي، جذب يا ترشح مواد مغذي اثر مي گذارد.
در آمد پايين ، فقر
انزواي اجتماعي، از دست دادن عزيزان ، تنهايي
بيماري هايي كه اشتها را كاهش مي دهند، جذب يا استفاده از مواد مغذي را كاهش يا نياز به مواد مغذي را افزايش مي دهند .
فقدان آموزش در مورد تغذيه مناسب
مشكلات دنداني و بيماري هاي لثه
مشكلات رواني يا دمانس
كاهش توانايي حركتي
مصرف مواد مخدر
علل ثانويه بروز سوء تغذيه شامل بي اشتهايي، سوء جذب ثانويه به كاركرد نامناسب دستگاه گوارش، افزايش نياز تغذيه اي بدليل بروز صدمات و بيماري ها ، تداخل اثر دارو با مواد غذايي در اثر مصرف داروهاي متعدد و سوء مصرف مواد از جمله الكليسم است. مصرف الكل با جذب مواد غذايي خصوصاً اسيد فوليك تداخل دارد.
يك بررسي مقطعي در 200 سالمند ساكن مراكز نگه داري سالمندان، سطح بالايي از وضعيت تغذيه اي نامناسب را نشان داد(Keller 1993) .كمبود تغذيه اي شديد در 18 درصد افراد ديده شده و همچنين 10 درصد ساكنين اين مراكز هم دچار مشكل بيش تغذيه اي(over nourished ) بودند . كمبود تغذيه اي ملايم تا متوسط در 5/27 درصد ساكنين مراكز يافت شد . شرايط تغذيه اي با وجود بيماري ها، مصرف داروهاي متعدد، مشكلات غذا خوردن، مصرف زياد پروتئين و شرايط رواني همراه بود در حاليكه كمبود تغذيه اي، با مشكل بلع (ديسفاژي) ، آرام غذا خوردن، رژيم كم پروتئين ، كمبود اشتها، تغذيه مصنوعي از راه لوله وافزايش سن همراه بود .
اغلب سالمندان امريكايي ، به شكل مستقل در خانه زندگي مي كنند (14 ميليون نفر) . اما حدود 6 ميليون نفر نيز علي رغم اينكه دچار مشكل هستند، به تنهايي زندگي مي نمايند . 3 تا 4 ميليون نفر به زندگي محصور در خانه يا مراكز نگهداري مي پردازند و 4/1 ميليون نفر در مراكز پرستاري سالمندان يا ساير مراكز مراقبت هاي تخصصي نگه داري مي شوند . از اين ميان سالمنداني كه در خانه خود زندگي نمي كنند بيش از سايرين در معرض خطر سوء تغذيه قرار دارند (Kerestetter و همكاران 1992). شايد دليل اين مسئله آن باشد كه اين گروه از سالمندان ، بيمارتر از بقيه هستند . در مراكز نگه داري سالمندان ، لاغري مفرط(Cachexia) مرتبط با سرطان ، دليل 50 درصد سوء تغذيه ها شمرده مي شود .
زخم هاي بستر در افرادي كه قادر به راه رفتن نيستند باعث افزايش نيازهاي تغذيه اي مي گردد و مي تواند اين افراد را نيازمند درمان هاي جدي نمايد .
REF:L.kathleen Mahan,Sylvia Escott-stump(2000).،، FOOD ,NUTRITION & DLET THERAPY,, . saunders company.