تحقيق و توسعه (R&D) چيست ؟

اصطلاح (R&D) یا Development and Research يا همان تحقيق و توسعه به معناي فعاليت هاي سازنده برخواسته از يک بنياد سيستماتيک است که با هدف افزايش دانش انساني و فرهنگ اجتماعي و بهره گيري از اين دانش در کاربردهاي جديد است.

افزايش رقابت و انگيزه بقاء بسياري از سازمان ها را برآن داشته كه فعاليت هاي خود را بر توليدات اساسي و توانمندي هاي محوري متمركز كنند كه اين امر مستلزم سرمايه گذاري در تحقيقات و ايجاد نوآوري هاي تكنولوژيك مي باشد. انجام تحقيقات در سازمان ها با هدف حمايت از نوآوري صورت مي گيرد و فعاليت هاي (R&D) بايد فرصت هاي كسب وكار جديدي خلق كرده و يا كسب وكار فعلي سازمان را متحول نمايد. همچنين شدت يافتن رقابت موجب افزايش حمايت كشورها و سازمان ها از فعاليتهاي (R&D) شده است. امروزه (R&D) تاثير مستقيمي بر نوآوری، بهره وری، كيفيت، سطح استاندارد زندگی، سهم بازار و نيز ديگر عواملي كه در افزايش توان رقابتي سازمان ها موثر هستند دارد.

امروزه گسترش و طراحي محصولات جديد بيش از پيش به عنوان عامل اصلي و نهايي شرکت ها مطرح است. در صنعت امروزه که با سرعت سرسام آوري در حال تغيير است، توقف و ايستايي به منزله مرگ تدريجي يک شرکت خواهد بود و اين الزام به دليل تغييرات و توسعه مداوم تکنولوژی، وجود رقبا و همچنين تعيين اولويت نياز مشتريان پديد آمده است. جدا از وابستگي مشخص اش با توسعه تکنيکي و علمي داراي معناي اقتصادي ويژه نيز است. امروزه در بسياري از کشورهاي دنيا، سرمايه گذاري براي  (R&D) بازتاب يک حرکت سازماني يا دولتي در جهت فراتر رفتن از سود و بازدهي فعلي و بهبود عملکرد و بازدهي در آينده است. آن چه مسلم است اين است که فعاليت هاي (R&D)  بايد از مسير سازمان يا شرکت ها و دانشگاه ها با سرمايه گذاري دولت هدايت شود.

تاريخچه (R&D)

تحقيق و توسعه مفهومي کاملا جديد است که تنها از سده بيستم به طور جدي مورد توجه و بحث قرار گرفته است، بلکه تا پيش از اين تنها تعداد معدودي از موسسات خصوصي خدماتي از تحقيق و توسعه براي صنايع استفاده مي کردند. تا قبل از جنگ جهاني دوم، فعاليت هاي تحقيق و توسعه اي عمدتا در صنايع نظامي آمريکا، ژاپن و اروپا متمرکز بود. در آن سال ها مسائل در دو سطح سازماني و ملي از طريق ارائه راهکار و سرمايه گذاري بر روي آن حل مي شد. موسسات تحقيقاتي معمولا کوچک بودند و مديريت آنها نيز پيچيده نبود.

در نتيجه رويارويي فعاليت هاي تحقيق و توسعه اي با ساير عوامل به سادگي انجام مي شد. پس از جنگ جهاني دوم، ايالات متحده امريکا از طريق سرمايه گذاري بر روي نتايج به دست آمده از تحقيق و توسعه انجام شد که نتيجه نهايي آن بهبود فزاينده محصولات جديد بود و در واقع از جنگ جهاني دوم تا کنون، تحقيق و توسعه به عنوان عامل اصلي رشد و دگرگوني جوامع صنعتي محسوب مي شود.

اهمیت (R&D)

تا قبل از ظهور (R&D) کمپاني ها با مشکلاتي مانند بالا بودن هزينه هاي توليد و پايين بودن کيفيت و کميت توليدات مواجه بودند، که امروزه به کمک (R&D)  و رفع اين مشکلات، قيمت سهام کمپاني ها نيز افزايش پيدا کرده است. شركت ها و موسسات بزرگ صنعتي در دنيا بالغ بر يك سوم (۳۰درصد) از درآمد خود را به پژوهش و تحقيق براي توسعه اختصاص مي دهند، اما در ايران اين رقم در بيشتر مراكز و صنايع كمتر از يك درصد است، اين مسائل از مهم ترين موانع موجود بر سر راه توسعه و پيشرفت ايران بر اساس سند چشم انداز ۲۰ساله است.

در حال حاضر خلاقيت ها، ابتكارات و نوآوري ها از بزرگ ترين دارايي هاي شركت ها و مراكز صنعتي روز دنياست، بنابراين در بيشتر كارخانه ها و تقريبا تمامي شركت هاي اروپايي و آمريكايي، بخشي ويژه به نام (R&D) يا تحقيق و توسعه وجود دارد كه مسئول بررسي نمونه ها و ايده هاي قبلي و كار روي خلاقيت هاي جديد و نوآوري هاي روز جهان است. وجود واحد تحقيق و توسعه علاوه بر درآمدزايي كلان، باعث تحولات عظيمي در جوامع ورفاه زندگي مردم مي شود در حالي كه در كشور ما، كمتر كارخانه يا شركتي ديده مي شود كه با جديت بخش تحقيق و توسعه را دنبال كند.

به عنوان مثال شركت داروسازي فايزر ٥/۸ ميليارد يورو٬ فورد ٥/٥ ميليارد يورو و مايكروسافت ٥/٤ ميليارد يورو و شركت هاي اروپايي دايملر كرايسلر و زيمنس به ترتيب به ميزان ٥/۲ و ٥ ميليارد يورو در بخش تحقيق و توسعه خود سرمايه گذاري كرده اند.

اهداف (R&D)

  • افزايش دانش و فرهنگ جامعه به وسيله اختراع، ابتکار و نوآوري
  • يافتن کاربردهاي بالقوه براي دستاوردها و آگاهي هاي جدي
  • ­تامین نيازهاي انساني، و ايجاد رفاه و آسايش
  • ­افزايش بهره وري فعاليت هاي انساني که شامل افزايش درآمدها نيز مي شود
  • ­افزايش خود اتکايي، در کنار تسهيل و تسريع در انجام امور

 

روش شناسی (R&D)

انجام فعاليتهاي تحقيق و توسعه لزومًا به معني پيشروبودن در فناوري محصول نيست و اصولاً بسياري از سازمانها به دنبال چنين استراتژي مخاطره آميزي نيستند. بعضي از سازمانها كه از قابليت تكنولوژيك مديريت اجرايي قوي و امكانات مالي كافي برخوردارند در استراتژي تحقيق و توسعه به دنبال توسعه يك محصول جديد و استفاده از فرصتهاي محيطي به صورت پيشرو هستند. بسياري از شركتها با تدوين استراتژي تدافعي در جستجوي فناوري نوين و كپي برداري از آنها هستند. اين شركتها عملا در بازاريابي و توليد نسبت به تحقيق و توسعه توانايي بيشتري دارند. استراتژي تدافعي از ريسك و هزينه كمتري برخوردار است اما از لحاظ فني لزومًا قابل اجرا نيست.

فعاليت هاي تحقيق و توسعه ممكن است توسعه محصول و يا توسعه فرايندها را دربرگيرد. در شرايطي كه استراتژي سازمان بر توسعه محصولات جديد متمركز است واحـــد تحقيق و توسعه به پروژه هايي در زمينه توسعه محصول گرايش مي يابد. درصورتي كه استراتژي سازمان حفظ محصولات موجود و توليد با كيفيت بالاتر و اقتصادي تر آنها باشد واحد تحقيق و توسعه به پروژه هـــــاي متمركز بر فرايند توليد روي مي آورد.  تحقيق و توسعه(R&D) کار خلاقي است که به طور منظم براي افزايش ذخيره علمي و دانش فني و نيز استفاده از اين دانش در اختراع و طرح کاربردي جديد انجام مي شود.